در مورد فراهان

جغرافياي طبيعي فراهان

امروزه فرمهين كه مركز بخش فراهان است به فاصله 45 كيلومتر از اراك واقع است ولي فراهان قديم از حدودوفس و شراه در شمال و شمال غرب تفرش در شمال شرقي و آشتيان و خلجستان در شرق و رودبار در شمال و در غرب تا حدود 60 كليومتري سلفچگان ورشته کوههای هفتاد قله  امتداد داشته است. مشتمل بر 360 پارچه آبادي و مزرعه را شامل مي‌شده به لحاظ موقعيت جغرافيايي در^o34 درجه و 29 دقيقه عرض شمالي ^o49 درجه و 42 دقيقه طول شرقي قرار دارد.

اين منطقه شامل سه قسمت قابل تفكيك مي‌باشد 1ـ دشت كاملاً صاف (فراهان فعلي) 2ـ پستي و بلندي (كوژودر) بسيار كم ولي قابل تشخيص و قسمتي بسيار كوچك كه منطقه‌اي كوهستاني است. وسعت اين منطقه در گذشته بسيار زياد بوده است. ولي به مرور ايام تكه‌تكه شده است. 3-دور آخر یا مشک آباد

فراهان هم اكنون جزء استان مركزي شهرستان تفرش در تقسيمات كشوري گنجانده شده است.

بخش فراهان شامل يك شهر به نام فرميس دودهستان بنام‌هاي فراهان و فشك است كه دهستان فراهان وفشك هر دو تابع بخشداري فرمهين هستند.

دشت فراهان داراي شيبي بسيار كم از شمال مغرب به سمت جنوب شرقي مي‌باشد كه از آبرفتهاي پاي كوه درست شده است.

دهستان فشك با 14 روستا و فراهان با 41 روستا

دهستان كوهپناه با 9 روستا و مركزيت شهراب در دشت فراهان قرار دارند.

اين دشت كه از آبرفت‌هاي پاي كوه درست شده در شمال آن چند كوه كه ارتفاع مشاهده مي‌شود كه قدمتي ديرينه دارد.

رشته‌ كوههاي منفرد داخلي كه محل اتصال دو رشته اصلي است از اطراف فراهان را در بر گرفته‌اند.

سفرنامه تلخاب فراهان

حوضه ابخيز تلخاب با مساحتي برابر 92/54هکتار از لحاظ تقسيمات استاني در بخش فراهان شهرستان تفرش (دهستان فشک)واز لحاظ موقعيت جغرافيايي بين طول هاي 56/33/49تا39/40/49ودر عرض هاي جغرافيايي 39/45/34تا16/40/34واقع گرديده است واز طرف شمال با روستاي ارزومند،از طرف غرب با روستاي ضيااباد،از طرف شرق با چاقر واز طرف جنوب با روستاي کاظم اباد همسايه است همچنين از طرف شمال غرب با روستاي رکين ،از طرف جنوب غرب با روستاي شيرين اباد وعباس اباد،شمال شرقي با کلاواز طرف جنوب شرق با روستاي فشک همسايه است .

از نظر هواشناسي حوضه داراي متوسط بارندگي 304ميليمتر ،درجه حرارت متوسط56/11سانتيگراد،حجم بارندگي کل حوضه تلخاب9/15ميليون متر مکعب ،ميانگين درجه حرارت حد اکثر 4/18سانتي گراد وميانگين حد اقل ساليانه 34/5

سانتي گراد است . منطقه از لحاظ اقليم داراي اقليم نيمه خشک ،متوسط رطوبت ساليانه 2/52در صد،تعداد روز هاي يخبندان114 روز ،تعداد روز هاي ابري ساليانه

61/32روز،متوسط ساعات افتابي ساليانه 9/2981ساعت ،تبخير وتعرق واقعي309

ميلي متر ،تبخير وتعرق ?تانسيل ساليانه961ميليمتر مي باشد.با توجه به اين ارقام واطلاعات مي توان توجه داشت که اين منطقه براي احداث سد مناسب مي باشد چون

هم از لحاظ پوشش گياهي –ژئومورفولوژي ورواناب سطحي داراي محيطي بالا

مي باشد واز نظر اب وهوايي حوضه تلخاب وبخصوص بخش فراهان به دليل همجواري با کوير ميقان اراک سبب شده است که زمستان هاي سرد خشک وتابستان هايي تا حدودي گرم داشته باشد. 

بلند ترين نقطه ارتفاعي  کوه قوش قيه سي درشمال منطقه با ارتفاع 2239متر از سطح ابهاي ازاد و پست ترين نقطه حوضه که در محل خروجي زير حوضه aمي باشد داراي ارتفاع 3/1837متر از سطح دريا است .

 

تلخاب در شمال منطقه فراهان قرار گرفته است که فاصله ان از طريق جاده اسفالته تا فرمهين 30کيلو متر وتا شهر اراک 65 کيلومتر وتا تهران 270کيلو متر است وبزرگترين روستاي فراهان مي باشد ودر مجموع 183/0از کل مساحت استان را شامل میشود(منبع وبلاگ جغرافیای تلخاب)

تلخاب از روستا های قدیمی محسوب می شود که در کتاب ارزشمند تاریخ قم آنر جزء روستاق کوزدر قدیم  نامبرده اند .و با نام توخواب قید کرده انددر سطح کشور حدود ۱۰ روستا با نام تلخاب موجود است که

تلخاب تبریز یکی از آنهاست .

زبان مردم تلخاب خلجی میباشد و خلج ها از ایل های قدیمی کشورند و خاستگاه این ایل بر اساس سوابق تاریخی در کشور افغانستان بوده است و گفته می شودخاستگاه انان  از منچوری چین است   .البته گفته می شود که این ایل در برابر مغولان صف آرایی کرد و در برابر آنها ایستادگی نمود ودر زمان سلطان محمد خوارزمشاه بین او و بزرگان قوم خلج اختلاف می افتد و در نهایت خلجها لشگر سلطان محمد را ترک میکنند 

 زبان خلجی و ترکی هر دو دارای یک خاستگاه اند و هردوریشه مغولی دارند ویا از زبان غزها منشعب شده اند. هر کلمه که در زبان ترکی با "ت شروع شود در زبان خلجی با " د " شروع می شود مثلا" در ترکی دگرمان =تگرمان = آسیابمی باشد . در روستا های زیادی در فراهان و آشتیان و قم به این زبان تکلم میکنندمثل واشقان در منک نوده و ماستر و خلجستان  .  زبان خلجی در عین حال با زبانهای هند و اروپایی مثل انگلیسی  قرابت دارد مثلا"کلور همان سرد کننده یاکولر است ویا برک به معنی بریده شدن شیر خوراکی است و یا کلمات تا تاو آتا  به معنی پدر و    اوت یا هوت به معنای گرما در هردو زبان مشترکند.در این زبان مثل ترکی وانگلیسی صفت قبل از موصوف قرار میگیرد .مثلا" قارا تن یا پیراهن سیاه که دقیقا" برعکس زبان فارسی است .

 از لحاظ دستور زبان به ۶ صیغه منتهی میگردد. مثلا" صرف فعل دیدن در زبان خلجی بدین صورت است :

کردیم =دیدم-کردی-کرده - کردیگ -کردلر -کررلر

کرایم=میبینم

کرمیشم=دیده ام

کرررم =میبینم 

کر میشتم = دیده بودم 

گرمیشتک = دیده بودیم 

مردم خوب روستای همخون و خونگرم تلخاب باعث افتخار مردم فراهان اند .زیرا از لحاظ اقتصادی فعال و همراه و همدل با مردم منطقه اند .این روستا بزرگترین روستای کشور در زمینه تولید گوشت قرمز است و در کشور دارای رتبه اول از این لحاظ می باشد. 

این روستا در عین حال پر جمعیت ترین روستای منطقه فراهان است وبا ۶۵۵خانوار و جمعیتی حدود ۳۰۳۶نفر در سال ۱۳۸۰ بزرگترین روستای فراهان  محسوب میشود .

 از لخاظ امکانات رفاهی و بهداشتی و آموزشی نسنت به سایر روستا های منطقه وضعیت مطلوبی دارد.

نوشته شد :توسط ابراهیم گودرزی فراهانی

  

 

سفر نامه واشقان فراهان

سفر نامه واشقان فراهان

استاد واشقانی معتقد است که  واشقان همان با شگان و در فارسی به معنای لانه عقاب است ولی در تاریخ قم  نام الواسقان قید گردیده است.

گفته میشود واشقان جزء فشک بوده است و در تاریخ قم آنرا جزء۴۴ رستاق کوژدرآورده است(ص۱۴۱)این روستا در کوهپایه قرار دارد و ارتفاع آن از سطح دریا ۱۸۵۰ متر است .بنظر می رسد که مردم آن امیزشی با نژاد مغولی داشته باشند.ودر زمان نادر شاه از سا  وه به واشقان آمده ند و املاک فشک و ماستر راضبط کردند.این روستابه کوههای تخت رستم تفرش مشرف است .ودر تاریخ قم قید گردیدهکه تل ماستر (واشقان)جزء ۱۳ نقطه خوش آ ب و هوای ز مان قباد بوده است.

اما باید در نظر داشته باشیم که باهوشترین و سخت کوش ترینمردم را داراست . عموم اهالی باسواد و دارای تحصیلات عالیه می باشند و در عین حال خوش خط اند استااد گرانمایه جناب آقای فتحعلی واشقانی سلطان خط ایران متولد این روستا است و تابستانها را در انجا به سر میبرد. وحدود  ۷۰   نفر دارای خط خوش اند .میرزاعباس از اساتید بنام و خوش خط قدیم بوده است که نمونه ای از خط زیبای آن در قران های مجالس روستای کودزر موجود است .

شخصیت های بنام : محمد علی خان شاعر-میرزا حسین دوره قاجاریه -میرزا محمد و میرزا عباس و جناب دکتر ابراهیم واشقانی معاون اسبق وزلرت علوم-استاد گرانقدر فتحعلی واشقانی -دکتر طاهره و معصومه دادپی و مرحومرحمتالله شاعرو پدر دکتر ابرا هیم           

امکانات  و مشخصات   روستا:

فاصله تا فرمهین:۱۷کیلومتر -روستا های همجوار :ماستر - فشک

مناطق باستانی :پنجه رستم -حوض قبله -دملق - کورکریز

امکانات:دارای برق آب لوله کشی تلفن سد خاکی فصلی

امکانات آموزشی:دبستان /اولین مدرسه و معلم :سال ۱۳۴۱ -امین مصلح آبادی

تعداد باسوادان ساکن روستا :مرد ۴۸نفر (۵۶٪) زن ۳۷نفر(۴۴٪)

امکانات رفاهی :خانه بهداشت و بهیار -قصابی-شعبه نفت- آسیاب- بقالی ۱موردو فروشگاه تعاونی-صندوق پست و حمام دوشی

امامزاده ۱ مورد

بالاترین در آمد در روستا در سال ۱۳۸۰ :۳۵هزار تومان در ماه

کهریز و قنات :قوچاق-دوستال گولی -کوه کریز-شریف آباد

چشمه :واشقان -اوقرلو-تازران--دربند-تمیر گولی -تماسک-زار قون لوق

وضع دامداری : به صورت سنتی و دارای ۴۰۰-۵۰۰ گوسفند

نوشته شد:ابراهیم گودرزی فراهانی زمان تحقیق ۱۳۸۰-منبع استاد فتحعلی و مرحوم رحمت ا.. واشقانی

 

رودهای فراهان

رودهای فراهان

رودخانه‌هاي جاري در سطح منطقه داراي ميزان آبدهي متفاوت و متغير در طول سال مي‌باشند و سالانه آبدهي آنها در حدود 2 ميليارد متر مكعب در سطح استان برآورد شده است.

1) قره‌چاي: شاخة اصلي آن از سرابهاي هفته و عمارت و پنجه‌علي در منطقة سربند سرچشمه گرفته و پس از گذشتن از شرق شهرستان ساوه به قم ‌رود مي‌پيوندد و به مسيله مي‌ريزد. طول اين رودخانه 450 كيلومتر است. اين رودخانه به نام‌هاي قره‌سو، زرين‌رود، شراء و چراء ناميده مي‌شود و داراي شعبات مختلفي است كه يكي از مهمترين شعبات آن:

 الف) شعبة روخانة آستانه كه از مركز كوههاي سربند سرچشمه مي‌گيرد، از ظهيرآباد گذشته و به سمت آستانه جريان مي‌يابد و با شاخة ديگري كه از كوههاي شرقي راسوند سرچشمه مي‌گيرد پيش از رسيدن به دربند آستانه به هم مي‌پيوندند.

ب) شعبة ديگر اين رودخانه از سراب عمارت سرچشمه مي‌گيرد و پس از مشروب كردن روستاهاي هفته و عمارت و قراء سوراند، بازنه، قلعه، حصار و قدمگاه از شمال شازند گذشته و به رشتة قبلي مي‌پيوندد.

ج) شعبة توره كه از كوههاي جنوبي كزاز سرچشمه گرفته و پس از پيوستن به سراب، پنجه‌علي به سوي پُل دوآب سرازير مي‌شود و بندهايي از قبيل بند نهرآميان و بند فر بر آن بسته شده كه تعدادي روستا را مشروب نموده و از به هم پيوستن اين شعبات، رودخانة بسيار بزرگ قره ـ چاي يا شرّا را پديد مي‌آورد. اين رودخانه پس از مشروب كردن قراء‌شرّا غرب فراهان را طي كرده وارد دهستان قراكوزلو همدان شده و با پيوستن شاخه اي به نام آبشمينه به آن و با دور زدن كناره‌هاي جبال و كنس در شمال فراهان پس از دريافت شعبه تلخاب آروزمند و شعبه ارتگل از وسط كوهستان رودبار گذشته و از شمال تفرش، شاخة گدار را دريافت كرده، از كوههاي نوبران، شاخة ؟؟؟؟؟ را دريافت كرده، پس از 20 كليومتر در جنوب ساوه ناحية پل و لاك با قم‌رود يا اناربار يكي شده و به درياچة قم (مسيله) مي‌ريزد. پرآبترين ماه براي اين رود، فروردين و كم‌آبترين ماه، شهريور است.

2) رودخانة شهراب: اين رود از كوههاي حوالي تخت رستم و پس از طي كردن دشت واشقان به شهراب و از آنجا به زرتوشه تاج‌آباد ولاشجرد، خوشدون وارد كوير ميغان مي‌شود.

3) رود قره كهريز (كوهرود): اين رودخانه از كوههاي قره كهريز سرچشمه گرفته و به كوههاي ميغان مي‌ريزد. اين رود فصلي است و در تابستان خشك مي‌شود. در سالنامه معارف عراق آمده است: (احتمالاً وجه تسميه كرج‌رود «كوهرود») به مناسبت دو رودخانه كوچكي است كه از حوالي كرج منشأ مي‌گيرد و از كنار شهر سلطان‌‌آباد عبور كرده و به كوير ميغان منتهي مي‌گردد». حمدالله مستوفي در تزهه القلوب به نام كرج رود ذكري كرده و كوه را سوندرا در شمال آن مي‌داند.

ادامه نوشته

جنبش مزدکیان و منطقه فراهان

جنبش  مزدکیان  و منطقه فراهان

مزدک از پیام آوران عدالت و برابری و از پیامبران ایران باستان است که متاسفانه در باره وی تحقیقات ملی و جهانی کمتر صورت گرفته است وی قبل از مارکس و کمونیست ها دید گا ه سوسیالستی داشته و به برابری و عدالت معتقد بوده است و نسبت به دید گاههای زردتشتی گری که به صورت رسمی مورد حمایت ساسا نیان بوده انتقاداتی داشته و در نهایت انرا رد می کند و به قباد پادشاه اصلاح طللب ساسانی دستور می دهد که تمام اتشکده ها و مراکز تبلیغی زردشتی را تعطیل نماید بجز سه اتشکده ای که قدیمی بوده است واز زمان خود زردشت دایر بوده اندکه یکی از انها اتشکده آذز گشسب فردغان جزئ منطقه کودزر فعلی در فراهان ویا    گوژ در دوره ساسانی بوده که ۴۴ پارچه روستا های فراهان امروزی را شامل می شده است . 

چنین بنظر می رسد که اوج توجه ساسانیان به منطقه کوزدر (کودزر فراهان)در عقبه همدان در زمان قباد پادشاه ساسانی بوده است قباد پادشاه ساسانی در سنین جوانی به عنوان گروگان در نزد هیاطله بود و وی در سال 488 به تخت سلطنت جلوس کرد. در ابتدای سلطنت وی با مشکلات اقتصادی فراوانی روبرو شد فقر و فلاکت مردم مزید بر علت بود، اما قیام مزدک و اقبال عمومی به وی و دیدگاههای اشتراکی او و فقر مضاعف باعث شد تا وی خواسته های اقتصادی – اجتماعی توده های محروم را با صراحت بیشتری مطرح سازد.و دست به اصلاحاتی در زمینه های اجتماعی و اقتصادی بزند که در شاهنامه فردوسی اشاره ای هرچند مختصر به انها شده است .

بر او شد هر آنکس که درویش بود

                                       وگر نانش از کوشش خویش بود

وی دستگاه دولت را پاسدار ابقای شد و مظاهر اصلی آن را نا برابری اجتماعی داشته است بر اساس شاهنامه در برابر قباد اعلام نمود.

اگر دادگر باشی ای شهریار

                           در انبار گندم نیاید بکار

ادامه نوشته

ذخایر ژنتیکی فراهان

نژاد گوسفند فراهانی

تاریخچه:گوسفند فراهانی یکی از منابع مهم ژنتیکی گوسفندان ایران بوده و صفات و خصوصیات تولیدی با ارزشی را دارا می باشد.

میزان اشتغال زایی: نقش گوسفند فراهانی در ایجاد اشتغال برای دامداران روستایی بسیار حیاتی است ودر بیشتر گله های روستایی این نژاد وجود دارد.

پراکنش: محل پرورش این نژاد در شهرستانهای فراهان آشتیان و اراک میباشد.

خصوصیات ظاهری:

رنگ بدن در این نژاد سفید متمایل به نخودی بوده و اطراف پوزه، دور چشم و گاهی اشک ریزها و اطراف گوشها و انتهای دست و پا دارای لکه های سیاه رنگ است. دور بینی در میش صاف و کشیده ودر قوچ دارای انحنا و قوس کمی می باشد. گوسفندان این نژاد دارای سر و گوش کوچک و هر دو جنس فاقد شاخ می باشند. دنبه آنها گرد و یک تکه بوده و دنبالچه گرد از وسط دنبه منشعب شده است.

قالیهای بافته شده از پشم این نژاد بدلیل مرغوبیت الیاف آن معروفیت زیادی در سطح کشور و حتی جهان دارد. متاسفانه به دلیل افزایش قیمت گوشت و پوست و پایین بودن بودن قیمت پشم، گوسفنداران جهت بالا بردن درآمد و نیز بعلت عدم آگاهی از عوارض ناشی از اختلاط نژادی، از قوچهای نژادهای گوشتی یا پوستی استفاده مینمایند که نهایتآ سبب آمیخته شدن گوسفند فراهانی با گوسفندان دیگر شده است.

 

 

خصوصیات تولیدی:

 

85.3	درصد تولید بره
8.5	درصد بره زایی
4.8	درصد تلفات بره
3.33 kg	وزن بره نر در هنگام تولد
2.27 kg	وزن بره ماده در هنگام تولد
24.14 kg	میانگین وزن سه ماهگی
1.44 kg	متوسط تولید سالانه پشم در قوچ
700 g	متوسط تولید سالانه پشم در میش
4 month	طول دوره شیردهی
70 litr	میزان تولید شیر در هر دوره

 

خصوصیات تولید مثلی:

 

90.6	درصد باروری
103.6	درصد چند قلو زایی
3.5	درصد دوقلو زایی
94.3	درصد زایایی

 

اقدامات انجام شده جهت شناسایی و اصلاح نژاد: متاسفانه اقدام قابل ملاحظه ای در این خصوص تا بحال صورت نگرفته است.

 

گرد آورنده: مهندس  روح الله گودرزی

 

 

قوچ نژاد گوسفند فراهانی                        میش نژاد گوسفند فراهانی